Hiểu về hậu kỳ ảnh: retouch tự nhiên và những giới hạn nên biết
Khi nhận bộ ảnh hoàn chỉnh từ studio, nhiều khách hàng bất ngờ vì kết quả khác với những gì họ thấy ngay sau buổi chụp. Đó là vì giữa lúc bấm máy và lúc giao ảnh còn một công đoạn quan trọng mà ít người hiểu rõ: hậu kỳ. Hậu kỳ vừa bị hiểu lầm là chỉnh sửa quá đà làm mất thật, vừa bị đánh giá thấp như thể chỉ là vài thao tác qua loa. Thực tế, hậu kỳ là một phần không thể tách rời của nhiếp ảnh chuyên nghiệp, và hiểu đúng về nó sẽ giúp bạn có kỳ vọng hợp lý cũng như trao đổi hiệu quả hơn với người chụp. Bài viết này của Phạm Đức Studio giải thích hậu kỳ thật sự làm gì, đâu là ranh giới của việc chỉnh sửa tự nhiên, và vì sao đôi khi ít lại là nhiều.
Hậu kỳ là gì và vì sao nó cần thiết
Nhiều người nghĩ một bức ảnh đẹp phải đẹp ngay từ máy, và hậu kỳ chỉ dành cho ảnh chụp hỏng. Đây là hiểu lầm phổ biến. Ngay cả những nhiếp ảnh gia hàng đầu cũng luôn xử lý hậu kỳ, vì cảm biến máy ảnh không nhìn thế giới giống mắt người. File gốc chụp ra, đặc biệt ở định dạng thô, thường trông nhạt, hơi xỉn và thiếu tương phản, bởi nó lưu lại toàn bộ dữ liệu ánh sáng để nhiếp ảnh gia có không gian tinh chỉnh về sau. Hậu kỳ là bước đưa bức ảnh về gần với những gì mắt người thực sự cảm nhận tại hiện trường, thậm chí gần với cảm xúc mà khoảnh khắc đó gợi lên.
Công đoạn này thường chia làm hai lớp. Lớp thứ nhất là chỉnh sửa tổng thể, bao gồm cân bằng sáng tối, hiệu chỉnh màu sắc, điều chỉnh nhiệt độ màu cho da trông đúng và dễ chịu, cắt cúp lại bố cục. Lớp thứ hai là chỉnh sửa chi tiết, tức retouch, xử lý từng vùng nhỏ như làn da, sợi tóc, nếp gấp quần áo. Cả hai lớp đều nhằm phục vụ một mục tiêu: làm bức ảnh trông đẹp và trọn vẹn hơn mà vẫn giữ được sự chân thật.
Retouch tự nhiên khác với chỉnh sửa quá đà thế nào
Ranh giới giữa retouch tinh tế và chỉnh sửa lố nằm ở chỗ: liệu người trong ảnh có còn nhận ra chính mình hay không. Một bản retouch tốt xử lý những yếu tố mang tính tạm thời, chẳng hạn một nốt mụn mới nổi, một vết côn trùng cắn, quầng thâm do thiếu ngủ đêm trước, hay sợi tóc lòa xòa che mắt. Đây đều là những chi tiết không thuộc về đặc điểm lâu dài của khuôn mặt, nên việc loại bỏ chúng không làm mất đi bản sắc của người được chụp.
Ngược lại, chỉnh sửa quá đà là khi người ta xóa sạch mọi kết cấu da khiến mặt trông như nhựa, làm mắt to bất thường, thu gọn cằm và mũi đến mức thay đổi cả gương mặt, hay làm da trắng bệch không còn chút sắc hồng tự nhiên. Kết quả là một bức ảnh đẹp theo kiểu vô hồn, giống nhau ở mọi người, và quan trọng nhất là không còn giống người thật. Triết lý của chúng tôi là giữ lại nốt ruồi đặc trưng, giữ lại nếp cười, giữ lại kết cấu da, bởi chính những chi tiết ấy làm nên nét riêng khiến người thân nhận ra bạn ngay lập tức.
Những gì nên và không nên can thiệp
Để dễ hình dung, có thể chia các yếu tố thành hai nhóm. Nhóm nên xử lý gồm những thứ nhất thời và gây xao nhãng: vết mụn, mẩn đỏ, bóng dầu trên trán, bụi bẩn trên quần áo, một chi tiết thừa lọt vào hậu cảnh như dây điện hay thùng rác, hoặc màu da bị ám xanh ám vàng do phản chiếu từ môi trường. Việc làm sạch những yếu tố này giúp người xem tập trung vào khuôn mặt và cảm xúc.
Nhóm nên cân nhắc kỹ hoặc giữ nguyên gồm những đặc điểm định hình con người: nếp nhăn thể hiện sự từng trải, sẹo mang câu chuyện riêng, tàn nhang, hình dáng mũi và khuôn hàm. Với ảnh người lớn tuổi, việc xóa hết nếp nhăn thường phản tác dụng vì nó lấy đi sự chân thực và vẻ đẹp của thời gian. Với trẻ em, càng nên hạn chế can thiệp để giữ nét hồn nhiên. Một nhiếp ảnh gia có nghề sẽ luôn hỏi mức độ chỉnh sửa mà khách mong muốn, thay vì áp đặt một khuôn mẫu chung.
Màu sắc và phong cách, chữ ký của mỗi studio
Ngoài retouch chi tiết, phần tạo nên dấu ấn riêng của mỗi studio nằm ở cách xử lý màu. Có studio theo đuổi tông màu trong trẻo, tươi sáng; có nơi chuộng gam trầm ấm, hoài niệm; nơi khác lại thích sự tương phản mạnh và hiện đại. Không có phong cách nào đúng tuyệt đối, mà quan trọng là nó phù hợp với thần thái bức ảnh và mong muốn của khách. Đây cũng là lý do bạn nên xem trước bộ ảnh mẫu của studio để biết gu màu của họ có hợp với mình không, tránh trường hợp nhận ảnh xong mới thấy tông màu không như ý.
Điều cần lưu ý là màu sắc trên các màn hình khác nhau hiển thị không giống nhau. Một bức ảnh xem trên điện thoại đã chỉnh độ sáng cao, chế độ màu rực có thể trông rất khác khi mở trên máy tính hoặc khi in ra giấy. Vì thế, nếu định in ảnh, bạn nên trao đổi với studio để họ xử lý màu phù hợp với chất liệu in, bởi màu trên màn hình phát sáng luôn khác màu trên giấy phản xạ ánh sáng.
Thời gian, kỳ vọng và cách trao đổi với người chụp
Hậu kỳ chất lượng đòi hỏi thời gian. Một bức chân dung được retouch kỹ có thể ngốn của người chỉnh sửa nhiều chục phút, thậm chí hàng giờ cho ảnh khổ lớn cần độ hoàn thiện cao. Đó là lý do các studio nghiêm túc thường cần vài ngày đến vài tuần để giao trọn bộ, chứ không thể trả ảnh hoàn chỉnh ngay trong ngày. Hiểu điều này giúp bạn kiên nhẫn hơn và đánh giá đúng công sức đằng sau mỗi tấm ảnh.
Để buổi hợp tác suôn sẻ, bạn nên trao đổi rõ mong muốn ngay từ đầu: bạn thích tự nhiên hay lung linh, có vùng nào trên cơ thể muốn được chú ý hay giữ nguyên, có chi tiết nào nhất định phải giữ lại vì mang ý nghĩa riêng. Càng nói rõ, người chỉnh sửa càng dễ làm đúng ý bạn ngay từ bản đầu, giảm số lần chỉnh đi chỉnh lại. Đồng thời, hãy tôn trọng chuyên môn của họ; đôi khi đề nghị của khách như xóa hết nếp nhăn hay làm da thật trắng sẽ khiến ảnh kém tự nhiên, và một studio có tâm sẽ thẳng thắn tư vấn thay vì chiều theo vô điều kiện.
Suy cho cùng, hậu kỳ tốt là loại hậu kỳ mà bạn không nhận ra nó đã diễn ra. Bức ảnh chỉ đơn giản trông đúng, đẹp và giống bạn ở phiên bản rạng rỡ nhất. Tại Phạm Đức Studio, chúng tôi xem hậu kỳ là công đoạn tôn trọng vẻ đẹp thật của mỗi người, chứ không phải công cụ tạo ra một khuôn mặt xa lạ. Đó là cam kết giúp bạn yên tâm rằng bộ ảnh nhận về sẽ vừa chỉn chu, vừa là chính bạn.
